سقوط بازار جهانی موبایل به پایین‌ترین سطح در ۱۴ سال اخیر / چرا مردم گوشی خود را عوض نمی‌کنند؟

بازار جهانی موبایل در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ یکی از شدیدترین دوره‌های رکود خود را تجربه کرد. بر اساس تازه‌ترین گزارش مؤسسه تحقیقاتی کانترپوینت ریسرچ (Counterpoint Research)، عرضه جهانی گوشی‌های هوشمند نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰ درصد کاهش یافته و به پایین‌ترین میزان ثبت‌شده برای سه‌ماهه سوم در ۱۴ سال اخیر رسیده است.

به گزارش راوی تجربه به نقل از وب‌سایت فناوری تک‌رادار (TechRadar)، بحران کمبود تراشه‌های حافظه، افزایش هزینه تولید و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان، صنعت موبایل را با چالش‌های تازه‌ای مواجه کرده است. در شرایطی که خرید گوشی جدید برای بسیاری از کاربران دشوارتر شده، حتی شرکت‌های بزرگی مانند اپل و سامسونگ نیز کاهش عرضه محصولات خود را تجربه کرده‌اند.

چرا بازار جهانی موبایل با سقوط ۲۰ درصدی مواجه شد؟

طبق برآوردهای اولیه کانترپوینت، عرضه گوشی‌های هوشمند در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ در مقایسه با سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. این عملکرد، ضعیف‌ترین سه‌ماهه سوم بازار از سال ۲۰۱۲ محسوب می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد فشارهای واردشده به صنعت گوشی‌های هوشمند تنها به یک شرکت یا منطقه محدود نیست.

یکی از عوامل اصلی این وضعیت، بحران تأمین تراشه‌های حافظه است. افزایش قیمت حافظه‌های DRAM و NAND، هزینه ساخت گوشی‌ها را بالا برده و برنامه تولید و عرضه شرکت‌های سازنده را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس گزارش کانترپوینت، افزایش هزینه قطعات باعث شده برخی تولیدکنندگان قیمت محصولات خود را بالا ببرند یا عرضه مدل‌های ارزان‌قیمت را محدود کنند. در نتیجه، بخش اقتصادی بازار که حساسیت بیشتری به قیمت دارد، با فشار شدیدتری مواجه شده است.

بحران رم چگونه باعث گرانی گوشی‌های موبایل شد؟

حافظه رم یکی از قطعات مهم هر گوشی هوشمند است و افزایش هزینه تولید و تأمین آن مستقیماً بر قیمت تمام‌شده دستگاه تأثیر می‌گذارد. در سال ۲۰۲۶، افزایش تقاضا برای تراشه‌های حافظه، به‌ویژه در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و مراکز داده، فشار بیشتری بر زنجیره تأمین وارد کرده است.

این وضعیت تنها به رم محدود نیست و افزایش هزینه حافظه‌های ذخیره‌سازی NAND نیز به گرانی گوشی‌ها دامن زده است. طبق گزارش Counterpoint Research، قیمت خرده‌فروشی گوشی‌های هوشمند در سطح جهانی طی سال ۲۰۲۶ تا زمان انتشار این گزارش حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است.

به این ترتیب، شرکت‌های تولیدکننده با دو چالش هم‌زمان روبه‌رو هستند: افزایش هزینه قطعات و کاهش توان خرید بخشی از مصرف‌کنندگان. برخی سازندگان برای حفظ سودآوری، تمرکز بیشتری بر گوشی‌های میان‌رده گران‌تر و پرچم‌دار گذاشته‌اند و حضور خود را در بخش‌های ارزان‌قیمت کاهش داده‌اند.

چرا مردم کمتر گوشی خود را عوض می‌کنند؟

یکی دیگر از نکات مهم گزارش درباره بازار جهانی موبایل، تغییر رفتار کاربران است. شیلپی جین (Shilpi Jain)، تحلیلگر ارشد کانترپوینت، می‌گوید مصرف‌کنندگان بیش از آنچه پیش‌بینی می‌شد از گوشی‌های فعلی خود استفاده می‌کنند.

بخشی از کاربران نیز به خرید گوشی‌های بازسازی‌شده یا Refurbished توجه بیشتری نشان می‌دهند و هنگام خرید دستگاه جدید، ارزش خرید را در اولویت قرار می‌دهند. تک‌رادار در تحلیل این روند به مسئله دیگری نیز اشاره می‌کند: گوشی‌های هوشمند امروزی، حتی در رده اقتصادی، برای انجام بسیاری از کارهای روزمره عملکرد مناسبی دارند.

برای کاربرانی که بیشتر از پیام‌رسان‌ها، شبکه‌های اجتماعی، مرورگر اینترنت و دوربین استفاده می‌کنند، ممکن است یک گوشی چندساله همچنان پاسخ‌گوی نیازها باشد. از سوی دیگر، بسیاری از گوشی‌های پرچم‌دار فعلی به نمایشگرهای باکیفیت، دوربین‌های پیشرفته و پردازنده‌های قدرتمند مجهز هستند.

بنابراین، عرضه یک مدل تازه لزوماً به معنای ایجاد تفاوتی چشمگیر در تجربه روزمره همه کاربران نیست. البته این توضیح، تحلیل تک‌رادار از رفتار مصرف‌کنندگان است و کانترپوینت دلیل قطعی دیگری برای طولانی‌تر شدن چرخه تعویض گوشی ارائه نکرده است.

سامسونگ چگونه صدرنشین بازار جهانی موبایل باقی ماند؟

با وجود رکود شدید بازار، سامسونگ (Samsung) توانست جایگاه نخست خود را در عرضه جهانی گوشی‌های هوشمند حفظ کند. طبق آمار کانترپوینت، سهم سامسونگ از بازار جهانی در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ به ۲۳ درصد رسید.

این در حالی است که تعداد گوشی‌های عرضه‌شده توسط سامسونگ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳ درصد کاهش یافته است. یکی از عوامل مؤثر بر عملکرد این شرکت، استقبال اولیه از گوشی تاشوی گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8) بوده است.

همچنین دسترسی نسبتاً پایدار سامسونگ به قطعات مورد نیاز گوشی‌های میان‌رده سری گلکسی A، به حفظ موقعیت این شرکت در بازارهای در حال توسعه کمک کرده است. در نتیجه، سامسونگ با وجود عرضه تعداد کمتری گوشی، توانسته سهم بیشتری از بازاری را به دست آورد که در مجموع کوچک‌تر شده است.

سهم اپل از بازار موبایل به ۲۲ درصد رسید

اپل (Apple) نیز یکی از شرکت‌هایی بوده که با وجود کاهش عرضه گوشی‌های خود، سهم بیشتری از بازار جهانی به دست آورده است. بر اساس گزارش کانترپوینت، سهم اپل در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ به ۲۲ درصد رسید؛ رقمی که برای نخستین بار در یک سه‌ماهه سوم از مرز ۲۰ درصد عبور کرده است.

یکی از دلایل کاهش عرضه اپل نسبت به سال گذشته، نبود مدل پایه آیفون ۱۸ (iPhone 18) در برنامه عرضه این دوره عنوان شده است. در مقابل، مدل‌های آیفون ۱۸ پرو با استقبال اولیه مناسب‌تری نسبت به نسل پیشین، به‌ویژه در بازارهای چین و هند، مواجه شده‌اند.

ادامه تقاضا برای خانواده آیفون ۱۷ نیز به کاهش فشار بر عملکرد اپل کمک کرده است. با این حال، افزایش سهم بازار اپل نباید با رشد تعداد گوشی‌های عرضه‌شده اشتباه گرفته شود؛ زیرا کل بازار در این دوره کاهش قابل‌توجهی داشته است.

شیائومی، اوپو و ویوو بیشترین فشار را تحمل کردند

در مقابل عملکرد نسبتاً مقاوم سامسونگ و اپل، برخی تولیدکنندگان چینی با افت قابل‌توجه عرضه گوشی‌های خود روبه‌رو شده‌اند. شیائومی (Xiaomi) که بخش مهمی از فعالیت خود را بر گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده متمرکز کرده، در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ کاهش شدید عرضه را تجربه کرده است.

بر اساس داده‌های به‌روزشده کانترپوینت، سهم این شرکت از بازار جهانی به ۱۲ درصد رسیده است. شیائومی برای مقابله با افزایش هزینه قطعات، حضور خود را در برخی بخش‌های کم‌سود و بازارهای خارجی کاهش داده و تمرکز بیشتری بر محصولات گران‌تر گذاشته است.

اوپو (OPPO) و ویوو (vivo) نیز هرکدام کاهش عرضه بیش از ۲۰ درصدی را تجربه کرده‌اند. سهم بازار اوپو به ۹ درصد و سهم ویوو به ۸ درصد رسیده است. افزایش قیمت گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده، همراه با محدودیت تأمین قطعات، از مهم‌ترین مشکلات این شرکت‌ها در دوره مورد بررسی بوده است.

آیا قیمت گوشی‌ها دوباره کاهش پیدا می‌کند؟

آینده بازار جهانی موبایل تا حد زیادی به وضعیت تأمین تراشه‌های حافظه و هزینه تولید گوشی‌های هوشمند وابسته است. کانترپوینت پیش‌بینی می‌کند که شرایط بازار در ماه‌های باقی‌مانده سال ۲۰۲۶ همچنان دشوار باشد.

در چنین وضعیتی، شرکت‌های سازنده ممکن است به کاهش تولید، محدودتر کردن مدل‌های عرضه‌شده و تمرکز بیشتر بر محصولات سودآور ادامه دهند. بااین‌حال، حتی اگر بحران کمبود حافظه کاهش پیدا کند، تغییر رفتار مصرف‌کنندگان می‌تواند روند بازیابی بازار را تحت تأثیر قرار دهد.

کاربرانی که به استفاده طولانی‌تر از گوشی‌های فعلی خود عادت کرده‌اند، ممکن است دیگر مانند گذشته برای خرید نسل جدید محصولات عجله نکنند.

آینده بازار جهانی موبایل چه خواهد شد؟

افت ۲۰ درصدی عرضه گوشی‌های هوشمند نشان می‌دهد صنعت موبایل هم‌زمان با مشکلات تولید و تغییر انتظارات کاربران مواجه شده است. از یک سو، افزایش قیمت رم و دیگر قطعات، خرید گوشی جدید را دشوارتر کرده و از سوی دیگر، کیفیت مناسب بسیاری از گوشی‌های موجود باعث شده ضرورت تعویض سالانه دستگاه برای بخشی از مصرف‌کنندگان کاهش یابد.

در این میان، سامسونگ و اپل با افزایش سهم خود از بازار توانسته‌اند موقعیت رقابتی بهتری حفظ کنند، در حالی که تولیدکنندگان وابسته به بخش اقتصادی بازار فشار بیشتری تحمل کرده‌اند.

نتیجه این تحولات می‌تواند بازاری باشد که در آن شرکت‌ها به‌جای تمرکز صرف بر افزایش تعداد گوشی‌های عرضه‌شده، بیش از گذشته به سودآوری، طول عمر محصولات و ارائه قابلیت‌های واقعاً کاربردی توجه کنند.

اخبار اقتصاد و بازار را از اینجا بخوانید.