اولین تصویر سیاه‌چاله دوباره بررسی شد / حلقهٔ معروف واقعاً آنجاست؟

به گزارش راوی تجربه، هفت سال پیش، تصویری با یک حلقهٔ نارنجی و مرکزی تاریک به یکی از مشهورترین تصاویر علمی جهان تبدیل شد. اما یک سؤال باقی ماند: آیا این حلقه در داده‌های تلسکوپ‌ها دیده می‌شود یا شکل آن حاصل روش ساخت تصویر است؟ پژوهشی که ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶) در مجلهٔ نیچر منتشر شد، به این سؤال پاسخ تازه‌ای می‌دهد. یک گروه مستقل داده‌های نخستین تصویر سیاه‌چاله را با روشی متفاوت بررسی کرد و دوباره به یک ساختار حلقه‌ای رسید.

در اولین تصویر سیاه‌چاله چه می‌بینیم؟

سیاه‌چاله در مرکز کهکشان ام۸۷ قرار دارد، حدود ۵۵ میلیون سال نوری دورتر از زمین. بخش روشن تصویر از تابش گاز داغ پیرامون آن می‌آید. ناحیهٔ تاریک وسط را «سایهٔ سیاه‌چاله» می‌نامند. تصویر منتشرشده در سال ۲۰۱۹ از ترکیب داده‌های چندین تلسکوپ رادیویی ساخته شد؛ تلسکوپ‌هایی که در نقاط مختلف زمین قرار داشتند و با هم مانند یک تلسکوپ مجازی بسیار بزرگ عمل می‌کردند.

پژوهشگران این بار چه چیزی را تغییر دادند؟

تلسکوپ‌ها یک عکس آماده تحویل نمی‌دهند؛ هرکدام بخشی از دادهٔ لازم را ثبت می‌کنند و پژوهشگران از کنار هم گذاشتن آن‌ها تصویر را بازسازی می‌کنند. همین فاصله میان «رصد» و «تصویر نهایی» منشأ بحث بود. به توضیح نویسندگان پژوهش در سازمان ملی علوم استرالیا، تیم تازه بخشی از اندازه‌گیری‌ها را به‌صورت گروه‌های سه‌تایی ترکیب کرد تا اثر خطاهای دستگاه‌ها و جو زمین را کاهش دهد.

آن‌ها برای تبدیل داده‌ها به تصویر از دو روش متفاوت کمک گرفتند: یکی با یادگیری ماشین و دیگری با روش‌های آماری. نکتهٔ جالب اینجاست که مدل یادگیری ماشین با عکس‌های معمولی مثل گربه و خودرو آموزش دیده بود تا از قبل با شکل سیاه‌چاله آشنا نباشد. هر دو روش به ساختاری حلقه‌ای رسیدند.

چه چیزی تأیید شد و چه چیزی هنوز فرق دارد؟

در بازسازی‌های تازه از داده‌های رصدی سال‌های ۲۰۱۷، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱، شکل کلی حلقه و قطر آن با نتیجهٔ پیشین سازگار بود. با این حال، پهنای حلقه و شدت روشنایی در بخش‌های مختلف آن دقیقاً یکسان به دست نیامد. ارزش پژوهش تازه همین‌جاست: گروهی مستقل با مسیر محاسباتی دیگری به ویژگی اصلی تصویر رسید. حالا می‌توان با اطمینان بیشتری گفت ساختار حلقه‌ای به داده‌های رصدی برمی‌گردد، هرچند دربارهٔ جزئیات آن هنوز جای بررسی هست.

بیشتر بخوانید: خبرهای علم و فناوری راوی تجربه.