مدیر حراج تهران در گفتوگو با ایسنا تشریح کرد
چرا آثار هنری در حراج تهران میلیاردی میشوند؟
حراج تهران با برآورد قیمت ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیارد تومانی یکی از آثار پرویز تناولی، بار دیگر توجهها را به بازار هنر ایران جلب کرده است. علیرضا سمیعآذر، مدیر حراج تهران، در گفتوگو با ایسنا توضیح میدهد که چرا قیمت آثار هنری به چنین ارقامی میرسد و نرخ دلار، کمیابی آثار و تقاضای بینالمللی چه نقشی در این قیمتگذاری دارند.
حراج تهران در آستانه برگزاری بیستوششمین دوره خود با انتشار برآوردهای میلیاردی آثار هنری بار دیگر خبرساز شده است. در این دوره، ارزش تخمینی اثری از مجموعه «هیچ» پرویز تناولی بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیارد تومان اعلام شده؛ رقمی که فاصله قابلتوجهی با قیمت آثار فروختهشده در دوره پیشین دارد و پرسشهایی درباره شیوه قیمتگذاری در بازار هنر ایران ایجاد کرده است.
به گزارش راوی تجربه به نقل از ایسنا، علیرضا سمیعآذر، مدیر حراج تهران، در گفتوگویی درباره دلایل این اختلاف قیمت، تأثیر افزایش نرخ ارز، جایگاه هنرمندان ایرانی در بازارهای بینالمللی و آینده سرمایهگذاری در آثار هنری توضیح داده است.
چرا قیمت آثار هنری در حراج تهران میلیاردی شده است؟
بیستوششمین دوره این حراج قرار است جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ با تمرکز بر آثار مدرن و معاصر ایران برگزار شود. در این دوره، سه اثر از پرویز تناولی، منیر فرمانفرمائیان و کوروش شیشهگران بالاترین برآوردهای قیمتی را به خود اختصاص دادهاند.
ارزش تخمینی اثر تناولی بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیارد تومان تعیین شده است. همچنین اثری از منیر فرمانفرمائیان با برآورد ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیارد تومان و اثر «درون بیرون» کوروش شیشهگران با ارزش تخمینی ۵۵ تا ۶۰ میلیارد تومان عرضه میشوند. این در حالی است که در دوره تیرماه ۱۴۰۵، تابلوی «افق رفیع» سهراب سپهری با قیمت ۴۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان به فروش رسید.
سمیعآذر در توضیح این اختلاف تأکید میکند که قیمت نهایی هر اثر را در نهایت خریداران تعیین میکنند، نه صرفاً صاحب اثر یا برگزارکننده حراج. او همچنین معتقد است که آثار پرویز تناولی و منیر فرمانفرمائیان به دلیل حضور در موزهها و نمایشگاههای معتبر جهانی، در بازار بینالمللی تقاضای بیشتری نسبت به آثار سهراب سپهری دارند.
به گفته مدیر حراج تهران، علاوه بر شهرت هنرمند، اهمیت خود اثر نیز تعیینکننده است. او اثر سپهری در حراج قبلی را در مقایسه با آثار شاخصتر این هنرمند در مرتبه پایینتری قرار میدهد، اما آثار تناولی و فرمانفرمائیان در دوره جدید را از نمونههای درجه اول کارنامه آنها میداند.

چرا اثر پرویز تناولی ۲۵۰ میلیارد تومان برآورد شده است؟
یکی از مهمترین بخشهای گفتوگوی ایسنا با علیرضا سمیعآذر به ارزشگذاری اثر پرویز تناولی از مجموعه مشهور «هیچ» اختصاص دارد. به گفته سمیعآذر، تناولی در سال ۲۰۰۸ با فروش اثر «پرسپولیس» به قیمت ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار دلار، رکورد مهمی در بازار هنر خاورمیانه ثبت کرد.
او توضیح میدهد که مجسمه برنزی عرضهشده در دوره جدید حراج تهران، ۲ متر و ۱۰ سانتیمتر ارتفاع دارد و نمونهای با چنین ابعادی از مجموعه «هیچ» پیشتر در حراجهای معتبر عرضه نشده است.
سمیعآذر کمیابی اثر، ابعاد بزرگ، جایگاه بینالمللی هنرمند و شهرت مجموعه «هیچ» را مهمترین دلایل برآورد بالای این مجسمه معرفی میکند. به گفته او، ارزش دلاری برآوردشده برای این اثر حدود ۸۰۰ هزار دلار است و برگزارکنندگان امیدوارند رقابت خریداران قیمت نهایی را به حدود یک میلیون دلار یا حتی بالاتر برساند.
با این حال، تحقق چنین رقمی به پیشنهادهای واقعی خریداران در روز مزایده بستگی خواهد داشت.

تأثیر قیمت دلار بر حراج تهران چقدر است؟
افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی از دیگر موضوعات مهم این گفتوگو است. سمیعآذر تأکید میکند که آثار هنرمندانی مانند پرویز تناولی و منیر فرمانفرمائیان در بازارهای جهانی بر اساس دلار قیمتگذاری و معامله میشوند. بنابراین، افزایش نرخ ارز میتواند بدون تغییر محسوس در ارزش دلاری آثار، قیمت تومانی آنها را بالا ببرد.
او برای توضیح این موضوع به اثری از منیر فرمانفرمائیان اشاره میکند که در حراج تهران حدود ۳۰۰ هزار دلار ارزشگذاری شده، در حالی که به گفته او آثار مشابه این هنرمند در بازارهای بینالمللی با قیمتهایی بیش از دو برابر این رقم نیز معامله شدهاند.
سمیع آذر درباره تناولی نیز توضیح میدهد که سابقه فروش آثار این هنرمند با قیمتهای بیش از یک میلیون دلار وجود دارد؛ در نتیجه، برآورد حدود ۸۰۰ هزار دلاری اثر حاضر در حراج را متناسب با سوابق بازار او میداند. بر اساس دیدگاه او، ارقامی که با پول ملی بسیار بزرگ به نظر میرسند، لزوماً در مقیاس بینالمللی بازار هنر غیرعادی نیستند.
آیا حراج تهران به بازگشت آثار هنری ایرانی کمک میکند؟
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در مصاحبه ایسنا، تفاوت قیمت آثار هنرمندان ایرانی در داخل و خارج از کشور است. سمیعآذر میگوید در گذشته برخی آثار ایرانی در بازار داخلی بسیار ارزانتر از حراجهای خارجی معامله میشدند. این اختلاف قیمت باعث میشد خرید آثار از ایران و فروش دوباره آنها در خارج از کشور برای بعضی معاملهگران جذاب باشد.
به باور او، چنین روندی میتوانست به خروج آثار مهم هنر معاصر ایران منجر شود و دسترسی موزهها و مجموعهداران داخلی به این آثار را دشوارتر کند. مدیر حراج تهران معتقد است تقویت بازار داخلی و نزدیکشدن قیمت آثار به ارزش بینالمللی آنها، میتواند جریان انتقال آثار را معکوس کند.
او توضیح میدهد که اکنون برخی مجموعهداران آثار هنرمندان ایرانی را در حراجهای خارجی خریداری میکنند و برای نگهداری یا فروش مجدد به ایران بازمیگردانند. سمیعآذر این روند را فرصتی برای حفظ آثار ارزشمند هنرمندان ایرانی در داخل کشور ارزیابی میکند.
تفاوت قیمت آثار هنری در حراج تهران و گالریها چیست؟
در بخش دیگری از گفتوگو، مدیر حراج تهران درباره تفاوت قیمتگذاری آثار در مزایدهها و گالریهای هنری توضیح داده است. به گفته او، قیمت اولیه آثار در حراجها معمولاً کمتر از قیمت پیشنهادی گالریها تعیین میشود، اما رقابت خریداران ممکن است مبلغ نهایی فروش را افزایش دهد.
در مقابل، قیمت اعلامشده در گالریها ممکن است با تخفیف همراه باشد و جزئیات معامله نیز معمولاً بهصورت عمومی منتشر نشود. سمیعآذر شفافیت فرآیند مزایده را از مزیتهای حراجها میداند. او میگوید برگزاری عمومی حراج و ثبت نتایج معاملات در پایگاههای بینالمللی بازار هنر، به سابقه معاملاتی آثار اعتبار میبخشد.
از نظر او، این اطلاعات برای مجموعهدارانی که قصد فروش مجدد اثر در آینده را دارند نیز اهمیت دارد؛ زیرا میتوانند برای اثبات سابقه خریدوفروش، به نتایج ثبتشده حراج استناد کنند.
آیا خرید آثار هنری در شرایط تورمی سرمایهگذاری مناسبی است؟
سمیعآذر در پاسخ به پرسش ایسنا درباره تأثیر تورم و کاهش قدرت خرید بر بازار هنر، از احتمال حرکت بخشی از سرمایهها به سمت آثار هنری سخن گفته است. او معتقد است در دورههایی که بخشهایی از اقتصاد با رکود و نااطمینانی روبهرو میشوند، برخی سرمایهگذاران به داراییهایی مانند طلا و هنر توجه بیشتری نشان میدهند.
مدیر حراج تهران همچنین به افزایش ارزش آثار برخی هنرمندان در طول زمان اشاره میکند و میگوید آثاری که در گذشته با قیمتهای بسیار پایین خریداری شدهاند، امروز گاهی دهها میلیارد تومان ارزش دارند.
البته این دیدگاه به معنای تضمین سودآوری خرید همه آثار هنری نیست. ارزش یک اثر به عواملی مانند اعتبار هنرمند، تقاضای بازار، اصالت اثر و امکان فروش مجدد آن وابسته است.
توکنایز کردن آثار هنری؛ راهی برای سرمایهگذاری با مبالغ کمتر
موضوع دیگری که در گفتوگوی ایسنا مطرح شده، امکان مالکیت سهمی از آثار هنری گرانقیمت است. سمیعآذر از توکنایز کردن آثار هنری به عنوان یکی از روشهای جدید ورود سرمایهگذاران به بازار هنر نام میبرد.
در این روش، بهجای خرید کامل یک اثر گرانقیمت، امکان خرید سهمی از مالکیت آن مطرح میشود؛ به این ترتیب، سرمایهگذارانی که توانایی خرید یک تابلوی چند میلیارد تومانی را ندارند، میتوانند با سرمایه کمتر در این بازار مشارکت کنند.
البته نحوه اجرای چنین طرحهایی به سازوکار حقوقی مالکیت، مقررات مالی و امکان خریدوفروش سهمها بستگی دارد.
سهم خریداران جوان در حراج تهران چقدر است؟
مدیر حراج تهران در بخش دیگری از این مصاحبه به تغییر ترکیب خریداران آثار هنری اشاره کرده است. به گفته سمیعآذر، خریداران جدید تقریباً یکسوم مشتریان هر دوره حراج تهران را تشکیل میدهند. او معتقد است میانگین سنی علاقهمندان به خرید آثار هنری در ایران و جهان کاهش یافته و افراد جوانتر نیز به جمع مجموعهداران پیوستهاند.
سمیعآذر همچنین میگوید بیش از نیمی از آثار بیستوششمین دوره حراج تهران متعلق به هنرمندان جوانی است که هنوز در بازارهای خارجی شناختهشده نیستند. به گفته او، هدف حراج تهران تنها معرفی آثار هنرمندان مشهور نیست؛ بلکه تلاش میشود فرصت دیدهشدن برای نسل جدید هنرمندان نیز فراهم شود.
با این حال، او تأکید میکند که ورود هنرمندان جوان به بازار ثانویه هنر باید پس از تثبیت جایگاه آنها در بازار اولیه و گالریها انجام شود.
آینده بازار هنر ایران از نگاه مدیر حراج تهران
علیرضا سمیعآذر در پایان گفتوگوی خود با ایسنا، محدودیت روابط بانکی و بینالمللی را از موانع گسترش بازار جهانی آثار هنری ایران معرفی کرده است. او معتقد است عادیشدن روابط مالی با جهان میتواند فرصت حضور خریداران خارجی، بهویژه مجموعهداران کشورهای همسایه، را در بازار هنر ایران افزایش دهد.
از دیدگاه مدیر حراج تهران، تقویت بازار داخلی، معرفی هنرمندان جوان و فراهمشدن امکان بازگشت آثار شاخص ایرانی از بازارهای خارجی، از عوامل مؤثر بر آینده این حوزه خواهند بود.
در مجموع، آنچه از گفتوگوی سمیعآذر با ایسنا برمیآید، این است که قیمتهای میلیاردی حراج تهران از نگاه او صرفاً نتیجه افزایش نرخ دلار نیست؛ بلکه جایگاه بینالمللی هنرمندان، کمیابی آثار، سوابق فروش و رقابت مجموعهداران نیز نقش مهمی در شکلگیری این ارقام دارند.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)
اخبار فرهنگ و هنر را از اینجا بخوانید.
دیدگاهها
برای ثبت دیدگاه وارد شوید یا ثبتنام کنید.
اولین دیدگاه را شما بنویسید.